Blokchain 101- Blokzincir Nedir?

Yazan: Büşra Arkan

LegalTech Çalışma Grubu


Blokzincir ya da orijinal adıyla blockchain teknolojisi; geleceğe büyük oranda şekil verebilecek, birçok kavramı yeniden tanımlamamıza sebep olacak teknolojilerin arasında sayılmasına rağmen birçoğumuz bu teknoloji hakkında çok fazla bir bilgiye sahip değiliz. Bunun başlıca nedenlerini; blokzincir teknolojisini anlamanın biraz zor olması ve basite indirgeyerek bu konuyu anlatan çok fazla kaynağın bulunmuyor olması olarak sıralayabiliriz. Biz de bu eksiklikten yola çıkarak LEGAL-TECH çalışma grubumuzun yaptığı blockchain çalışmasını sizler için basitleştirerek anlatmaya çalıştık. Blok zincir teknolojisinin genel olarak en iyi uygulamalarından birisi Bitcoin olduğu için ve bu konu genel olarak Bitcoin üzerinden konuşulduğu için blok zincir hakkında vereceğim örneklerin birçoğunu Bitcoin örnekleri üzerinden verdim. Bu yüzden Bitcoin ve Blok Zincirin aynı şey olmadığı uyarısını yazımın başında yapmak istiyorum. Ayrıca bir başlık altında Blok Zincir ve Bitcoin arasındaki farklara da değindim. Son olarak bu konuyu daha iyi anlamanız için yazıya eklemiş olduğum videoları izlemenizi tavsiye ederim. Sizler için Türkçe ve İngilizce kaynaklar arasından en açıklayıcı olanları seçmeye özen gösterdim. Bu yazıyı okuduktan sonra devrim niteliğindeki bu teknolojiyi çok daha iyi anlayabilmeniz dileğiyle. Hepinize iyi okumalar :)


Blokzincir nedir?


Blok zinciri ya da orijinal adıyla blockchain, kriptografi(Şifre bilimi) kullanılarak bağlanan ve güvenli hale getirilen, bloklar adı verilen, sürekli büyüyen bir kayıt listesidir. Basit bir tabirle blok zincir bloklardan oluşan bir zincirden ibarettir. Günümüzde blok zincir teknolojisi her ne kadar kripto paralarla özdeştirilse de bu bloklar herhangi bir bilgiyi veya mesajı barındırabilir. Kullanım alanı olarak ortak maddelerde hem fikir olunması gereken tarafların olduğu her durumda blok zincir kullanılabilir.


Peki Günümüzde Kullanılan Diğer Sistemlerden Farkı Nedir?


Günümüzde birçok işlemi yaparken merkeziyete sahip yapıları kullanılırız. Bunlara örnek olarak bankaları, noterleri, Twitter’ı, Intagram’ı verebiliriz. Bu gibi yerlerde merkezi bir otoritenin olması tek bir merkeze körü körüne güvenmemizi zorunlu kılar. Ayrıca sistemin merkezinde oluşan bir güvenlik sorunu bütün sistemi olumsuz yönde etkileyebilir. Blok zincir teknolojisi ise bir merkez olmadan birçok işlem yapmamızı sağlayabilecek bir teknoloji. Blok zinciri devrim niteliğinde bir teknoloji olarak tanımlamamızın en önemli sebebi de bu merkezi yapıya ihtiyacı azaltma veya kaldırma potansiyelinin olmasıdır.


Blockchain ile Bitcoin’in Arasındaki Fark Nedir?



Bitcoin ve blokchain birbiriyle genellikle karıştırılır. Bunun en büyük nedenlerinden birisi aslında blok zincir teknolojisine atılan ilk adımın bitcoin üzerinden atılması ve genel olarak Blockchain’i Bitcoin üzerinden örneklendirip konuşuyor olmamız . Çünkü günümüzde Bitcoin hala Blockzincir’in en iyi uygulayıcısı konumunda. Arasındaki farkı biraz açmak gerekirse; Blockchain bilgiyi (veri blokları) kaydetmek için kullanılan belirli bir teknoloji. Bitcoin ise blockchain teknolojisini kullanarak var olan bir para birimi. Bunu şu şekilde örnekleyebiliriz. İnternet üzerinde birçok işlemi yapabileceğiniz bir teknoloji. Google ise internet dünyasında en çok kullanılan arama motoru. İnternet üzerinden yaptığımız birçok işlemi Google’ı kullanarak yaptığımız için internet hakkında çok fazla bilgi sahibi değilsek Google ve interneti birbiriyle özdeştirebiliriz. Ama baktığımızda Google çok başka bir şey internet çok başka bir şey. Evet şu ana kadar genel olarak blockchain teknolojisini kripto paralar ve hatta spesifik olarak bitcoin üzerinden tanısak da ortak fikir birliğine varmamız gereken her bir konuda blockchain teknolojisini kullanabiliriz. Kripto para haricinde kullanılabilecek birkaç örnek vererek bu durumu daha iyi somutlaştıralım:


1)Sözleşmeler

Bu sözleşmeler sadece ticari olmak zorunda değil. İki bilgisayarın birbiriyle yaptığı sözleşmeler veya bizim uygulamalarla yaptığımız sözleşmeler örnek olarak bu kapsama girebilir.


2)Veri-bilgi depolama

Bir merkez ile yönetilen sistemlerin güvenlik önlemlerine güvenmeye gerek kalmadan blok chain üzerinden verilerimizi depolayabiliriz.


3)Seçimler

Şu an uygulamasıyla karşılaşmamış olsak da seçimlerde haksız müdahalelerin yaşanmaması için blockchain teknolojisiyle seçimler daha güvenilir bir şekilde yapılabilir.


4)Tedarik Zinciri

Blockchain’in herkese açık olması ve veri koruma konusunda güvenilir olması sebebiyle blockchain tedarik zincirinde kullanılabilir.



Temel olarak blockchain teknolojisini anladığımızı düşünerek şimdi biraz da bu teknolojinin nasıl ortaya çıktığına ve nasıl çalıştığına bakalım:


Satoshi Nakamoto


Satoshi Nakamoto bitcoinin yaratıcısı olarak bilinen kişi veya kişilerin kullandığı isim. Nakamoto’nun gerçekte kim veya kimler olduğu bilinmemektedir. Bitcoin deyince kafanızda madem blockchain ve bitcoin aynı şey değil o zaman neden Bitcoinin yaratıcısından bahsediyoruz gibi bir soru gelebilir. Haklısınız da!☺ Hatırlarsanız blok zincir blokların birbirlerine kriptografi ile bağlanmasıyla oluşan zincirlerden ibaretti. Bundan dolayı bizim Blok Zinciri başlatabilmemiz için bir başlangıç bloğuna ihtiyacımız var. Bu başlangıç bloğu ise bitcoin hakkında yapılan bir işlemle oluşmaya başlıyor. Yani basit bir tabirle bitcoin, blockchain teknolojisinin ilk somut çıktısı diyebiliriz.


Nakamoto yayınladığı makaleyle bitcoini hayata geçirirken özellikle kripto paraların önündeki Çifte Harcama Problemine ve Bizanslı General Problemine çözüm buluyor. Böylece blokzincirin de önündeki en büyük problemlere çözüm buluyor. Şimdi bu problemlerden ve bulunan çözüm yöntemlerinden bahsedelim.


1. Problem: Çifte harcama problemi(double spending)


Çift harcama , aynı tek dijital jetonun birden fazla harcanabileceği dijital nakit düzenindeki potansiyel bir kusurdur. Fiziksel paranın aksine, dijital bir jeton, kopyalanabilen veya tahrif edilebilen dijital bir dosyadan oluşur. Sahte parada olduğu gibi, bu tür çift harcama durumunda olmayan para kullanılmış olur. Bu, diğer para birimlerine veya mallara göre para biriminin değerini düşürür ve kullanıcı güveninin yanı sıra para biriminin dolaşımını ve tutulmasını azaltır. Merkezi sistemlerde devlet veya buna benzer otoriteler parayı denetleyebileceği için bu durumun önüne de geçilebilir. Ancak merkezi bir yönetime sahip olmayan kripto paralar için bu durum büyük bir problem teşkil eder. Satashi Nakamoto bu problemi kriptografi kullanarak çözmeyi başarmıştır.


Kriptografi=Şifre bilimi


Kriptografi kısaca güvensiz ortamda güvenli bir şekilde iletişim tekniklerini araştıran bir bilim dalıdır. Kriptografi ya da şifreleme, okunabilir durumdaki bir verinin içerdiği bilginin istenmeyen taraflarca anlaşılamayacak bir hale dönüştürülmesinde kullanılan yöntemlerin tümüdür.


Peki kriptografik imza nedir?


Kısaca tanımlamak gerekirse kriptografik imza yaptığınız her işlemin size ait olduğunu gösteren 256 basamaklı 0 ve 1’lerden oluşan bir elektronik imzadır.

Blockzincirde herkesin bir veya birkaç adet cüzdanı bulunur. Bu her bir cüzdan sahibinin iki çeşit imzası bulunur. Birisi gizli imza diğeri ise açık imzadır. Gizli imzanın ne olduğunu sadece sahibi biliyor. Gizli imzayı kaybetmeyi kartınızın pin kodunu kaptırmak ya da evinizdeki kasanın anahtarını kaptırmakla eş değer görebilirsiniz. Açık imza ise kriptografik imzanızın doğruluğunu belgeleyen ikinci imzadır. Açık imzayı test etmek için ise bir matematiksel işlem yapılıyor. Yapılan bu matematiksel işlemin sonucuna göre bu imzanın doğruluğu anlaşılıyor. Açık imza ile yapılan bu matematiksel işlem sadece saniyeler sürüyor. Kriptografik imzanız da işte bu şekilde korunmuş oluyor.


Kriptografik imza ne kadar güvenli?


Pin kodunuzun kırılması için 10.000 adet kombinasyonun denenmesi yeterli. Bu da yeterli bir bilgisayar programlarıyla denenebilecek bir sayı aslında. Kriptografik imzayı kırmak için ise 2 üzeri 256 tane işlem yapmanız gerekiyor. Eğer bu sayıyı kafanızda canlandıramıyorsanız bu sayının büyüklüğünü biraz somutlaştıralım:

  • Eğer saniyede 4 milyar işlem yapabilen 4 milyar bilgisayarımız olsaydı, bu 4 milyar bilgisayarı bir araya getirip bir bilgisayar yaratabilseydik, sonra dünyada yaşayan 4 milyar insanın her birine bu bilgisayardan 4 milyar tane verseydik, sonra bu insanların her birini 4 milyar ayrı gezegene gönderilen bilgisayarlarının her biriyle birlikte kopyalasaydınız sonra bu 4 milyar gezegeni barındıran hayali galaksiden 4 milyar adet yapsaydınız bu bilgisayar ordusuyla 4 milyar galaksideki her bir bilgisayar 507 milyar yıl boyunca durmaksızın sadece şifreyi kırmak için uğraşsaydı şifreyi kırma ihtimalleri 4 milyarda 1 olurdu.

Blokzincir nasıl çalışır?